Μικτό κέρδος έναντι Λειτουργικού κέρδους έναντι Καθαρού κέρδους

Μια κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης (profit and loss statement) παρουσιάζει το κέρδος σε τρία διαφορετικά σημεία, με τα τρία αυτά μεγέθη να απαντούν σε τρία διαφορετικά ερωτήματα. Το μικτό κέρδος εξετάζει αν το προϊόν είναι προσοδοφόρο. Το λειτουργικό κέρδος εξετάζει αν η επιχείρηση είναι κερδοφόρα. Το καθαρό κέρδος εξετάζει αν οι μέτοχοι αποκομίζουν κέρδος.

Η σύγχυσή τους είναι ο λόγος για τον οποίο οι εταιρείες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα τιμολόγησης, ενώ στην πραγματικότητα έχουν πρόβλημα γενικών εξόδων.

Η κλίμακα

Κάθε επίπεδο αφαιρεί ένα επιπλέον επίπεδο κόστους:

Έσοδα
  − Κόστος πωληθέντων                   → Μικτό κέρδος
  − Έξοδα διάθεσης και διοίκησης        → Λειτουργικό κέρδος
  ± Λοιπά και χρηματοοικονομικά αποτελέσματα
  − Φόρος εισοδήματος                   → Καθαρό κέρδος

Χρησιμοποιώντας την κατάσταση αποτελεσμάτων από αυτή τη σειρά, σε ευρώ:

Επίπεδο	Ποσό	Περιθώριο
Έσοδα από πωλήσεις	180.000	-
Κόστος πωληθέντων	−104.000
Μικτό κέρδος	76.000	42,2%
Έξοδα διάθεσης	−21.000
Διοικητικά έξοδα	−43.800
Λειτουργικό κέρδος	11.200	6,2%
Αποτέλεσμα λοιπών δραστηριοτήτων	+600
Χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα	−600
Κέρδη προ φόρων	11.200	6,2%
Φόρος εισοδήματος	−1.800
Καθαρό κέρδος	9.400	5,2%

Κάθε περιθώριο προκύπτει διαιρώντας το αντίστοιχο επίπεδο κέρδους με τα έσοδα. Τρεις αριθμοί, τρεις διαγνώσεις.

Μικτό κέρδος - αποδίδει το προϊόν;

Μικτό κέρδος = έσοδα − κόστος πωληθέντων.

Το κόστος πωληθέντων είναι το κόστος των συγκεκριμένων αγαθών που πωλήθηκαν: κόστος αγοράς ή παραγωγής των εμπορευμάτων, άμεση εργασία, άμεσα γενικά έξοδα παραγωγής. Μεταβάλλεται ανάλογα με τον όγκο, δηλαδή αν διπλασιάσετε τις πωλήσεις, διπλασιάζεται περίπου και το κόστος.

Το μικτό περιθώριο (gross margin) είναι ο πιο θεμελιώδης αριθμός στην επιχείρηση, διότι θέτει το ανώτατο όριο (ceiling) για όλα τα υπόλοιπα. Ένα μικτό περιθώριο 42,2% σημαίνει ότι κάθε 100 € πωλήσεων αφήνει 42,20 € για την κάλυψη όλων των γενικών εξόδων και την επίτευξη κέρδους. Εάν τα γενικά έξοδα ανέρχονται σε 36 € ανά 100 € πωλήσεων - όπως συμβαίνει εδώ -, η επιχείρηση είναι βιώσιμη. Αν το μικτό περιθώριο πέσει στο 30%, καμία πειθαρχία στα γενικά έξοδα δεν μπορεί να τη σώσει.

Όταν το μικτό περιθώριο μεταβάλλεται, η αιτία οφείλεται πάντα σε έναν από τους εξής τέσσερις παράγοντες: τις τιμές πώλησης, το κόστος εισροών, το μείγμα προϊόντων ή το ύψος των παρεχόμενων εκπτώσεων. Δεν οφείλεται ποτέ στο γεγονός ότι «το γραφείο είναι πολύ ακριβό».

Η παγίδα της ταξινόμησης. Το αν ένα κόστος καταχωρίζεται στο κόστος πωληθέντων ή στα έξοδα διοίκησης αλλάζει το μικτό κέρδος χωρίς να επηρεάζει το καθαρό κέρδος ούτε κατά ένα σεντ. Οι μισθοί των προϊσταμένων παραγωγής, τα έξοδα παράδοσης, το ενοίκιο της αποθήκης, όλα μπορούν να δικαιολογηθούν σε οποιαδήποτε από τις δύο κατηγορίες. Αυτό που έχει σημασία είναι να γίνει μια επιλογή εφάπαξ και να μην αλλάζει ποτέ αθόρυβα, επειδή ένα μικτό περιθώριο που βελτιώθηκε επειδή επαναταξινομήθηκε ένα κόστος αποτελεί αυταπάτη της εταιρεία. Γι' αυτόν τον λόγο, οι συγκρίσεις μικτού περιθωρίου μεταξύ διαφορετικών εταιρειών απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Λειτουργικό κέρδος - λειτουργεί αποδοτικά η επιχείρηση;

Λειτουργικό κέρδος = μικτό κέρδος − έξοδα διάθεσης και διοίκησης.

Σε αυτό το σημείο αφαιρούνται τα γενικά έξοδα: οι μισθοί που δεν σχετίζονται άμεσα με την παραγωγή, τα ενοίκια, το λογισμικό, το μάρκετινγκ, οι αποσβέσεις, οι αμοιβές επαγγελματιών. Πρόκειται για έξοδα περιόδου - συνδέονται με το ημερολόγιο και όχι με τις πωλούμενες μονάδες, και συνεχίζουν σε μεγάλο βαθμό να υφίστανται ανεξάρτητα από το αν η εταιρεία πραγματοποιεί πωλήσεις ή όχι.

Το λειτουργικό κέρδος αποτελεί την πιο καθαρή μέτρηση της ίδιας της εμπορικής δραστηριότητας, καθώς διακόπτεται πριν από τη χρηματοδότηση και τη φορολογία. Δύο εταιρείες με πανομοιότυπες δραστηριότητες, εκ των οποίων η μία είναι απαλλαγμένη από χρέη και η άλλη υπερχρεωμένη, εμφανίζουν το ίδιο λειτουργικό κέρδος αλλά πολύ διαφορετικά καθαρά κέρδη. Ακριβώς αυτός είναι ο σκοπός αυτού του επιπέδου, καθώς σας επιτρέπει να αξιολογήσετε την επιχείρηση ανεξάρτητα από τον τρόπο χρηματοδότησής της και το καθεστώς φορολόγησής της.

Είναι επίσης το επίπεδο που ελέγχουν πραγματικά τα στελέχη της διοίκησης. Τα επιτόκια και η φορολογική νομοθεσία είναι δεδομένα, ενώ το χάσμα μεταξύ μικτού και λειτουργικού κέρδους διαμορφώνεται από μια σειρά αποφάσεων.

Πού εντάσσεται το EBITDA. Το EBITDA - κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (earnings before interest, tax, depreciation and amortization) - είναι το λειτουργικό κέρδος συν τις αποσβέσεις ενσωμάτων και άυλων πάγιων στοιχείων. Είναι δημοφιλές επειδή προσεγγίζει τη δημιουργία λειτουργικών ταμειακών ροών και απομονώνει τον βαθμό επιθετικότητας με τον οποίο μια εταιρεία αποσβένει τα περιουσιακά της στοιχεία. Είναι επικίνδυνο για ακριβώς τον ίδιο λόγο: οι αποσβέσεις αποτελούν πραγματικό κόστος, απλώς καταβάλλεται νωρίτερα, και μια επιχείρηση που αποτιμάται βάσει του EBITDA μπορεί να φαίνεται εξαιρετική ενώ παράλληλα καταναλώνει σιωπηρά τον εξοπλισμό από τον οποίο εξαρτάται. Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο σύγκρισης μεταξύ εταιρειών, αλλά όχι υποκατάστατο ούτε του λειτουργικού κέρδους ούτε της κατάστασης ταμειακών ροών.

Καθαρό κέρδος - τι ανήκει τελικά στους ιδιοκτήτες

Καθαρό κέρδος = κέρδη προ φόρων − φόρος εισοδήματος, αφού συνυπολογιστούν τα λοιπά και χρηματοοικονομικά αποτελέσματα.

Πλέον έχουν συμπεριληφθεί τα πάντα: οι τόκοι που καταβάλλονται σε πιστωτές, οι συναλλαγματικές διαφορές, τα κέρδη και οι ζημίες από τη διάθεση περιουσιακών στοιχείων, καθώς και ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων. Αυτό που απομένει είναι η απόδοση των μετόχων - το ποσό που αυξάνει τα ίδια κεφάλαια και καθίσταται διαθέσιμο (υπό νομικούς περιορισμούς) προς διανομή. Καταλήγει απευθείας στα κέρδη εις νέον.

Δύο ιδιότητες συχνά προκαλούν έκπληξη. Πρώτον, το καθαρό κέρδος είναι το πιο ασταθές από τα τρία: μια μεμονωμένη πώληση περιουσιακού στοιχείου ή μια διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορεί να το μεταβάλει σημαντικά, παρόλο που η υποκείμενη επιχείρηση παραμένει αναλλοίωτη. Δεύτερον, ο φόρος σπάνια ισούται με τον ονομαστικό συντελεστή επί των κερδών προ φόρων - τα 1.800 € επί κερδών 11.200 € εδώ αντιστοιχούν σε 16,1% και όχι στο 17% της Λιθουανίας, επειδή ο φόρος υπολογίζεται επί του φορολογητέου κέρδους, το οποίο διαφέρει από το λογιστικό κέρδος λόγω μη εκπεστέων εξόδων, απαλλαγών και χρονικών διαφορών.

Συνδυαστική ανάγνωση των τριών επιπέδων

Η διάγνωση προκύπτει από το ποιο περιθώριο μεταβλήθηκε:

Σύμπτωμα	Πιθανή αιτία
Πτώση μικτού περιθρόιου, πτώση λειτουργικού περιθωρίου κατά το ίδιο ποσοστό	Τιμολόγηση, κόστος εισροών ή πολιτική εκπτώσεων
Σταθερό μικτό περιθώριο, πτώση λειτουργικού περιθωρίου	Τα γενικά έξοδα αυξάνονται ταχύτερα από τις πωλήσεις
Σταθερό λειτουργικό περιθώριο, πτώση καθαρού περιθωρίου	Χρηματοοικονομικά έξοδα, συναλλαγματικές διαφορές ή φόρος
Και τα τρία αυξάνονται, μείωση ταμειακών διαθέσιμων	Η ανάπτυξη απορροφά κεφάλαιο κίνησης - ελέγξτε τις απαιτήσεις και τα αποθέματα

Αυτή η τελευταία γραμμή αξίζει να απομνημονευθεί. Η αύξηση των περιθωρίων κέρδους παράλληλα με τη μείωση των διαθέσιμων μετρητών δεν αποτελεί αντίφαση, αλλά το τυπικό προφίλ μιας αναπτυσσόμενης εταιρείας που χρηματοδοτεί τους πελάτες της, γεγονός που δεν μπορεί ποτέ να αποκαλυφθεί μόνο από το κέρδος.

Πώς παράγονται τα επιμέρους σύνολα

Στο Nordlet, αυτά τα μεγέθη δεν αποτελούν προϊόντα χειροκίνητης ομαδοποίησης. Η εντολή POST /v1/reports/financial-statements επιστρέφει την ανάλυση της κατάστασης αποτελεσμάτων με κάθε επίπεδο ήδη υπολογισμένο - έσοδα από πωλήσεις, κόστος πωληθέντων, μικτό κέρδος, έξοδα διάθεσης, διοικητικά έξοδα, λειτουργικό κέρδος, αποτελέσματα λοιπών και χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων, κέρδη προ φόρων, φόρος εισοδήματος και καθαρό κέρδος.

Η αντιστοίχιση βασίζεται στο σχέδιο λογαριασμών: στο τυπικό λιθουανικό σχέδιο λογαριασμών, τα έσοδα προέρχονται από την ομάδα λογαριασμών 50, το κόστος πωληθέντων από την 60, τα έξοδα διάθεσης από την 61, η διοίκηση από την 62, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία από τις 53/58 και 68, και ο φόρος εισοδήματος από την 69. Δύο πρακτικές συνέπειες απορρέουν από αυτό: η καταχώριση ενός κόστους στον σωστό λογαριασμό είναι αυτό που καθιστά τα επιμέρους σύνολα ουσιαστικά, ενώ ένα προσαρμοσμένο σχέδιο λογαριασμών απαιτεί έναν έλεγχο έναντι της κατάστασης πριν εμπιστευτεί κανείς τα περιθώριά του. Επειδή τα πάντα προέρχονται από το γενικό καθολικό, κάθε μέγεθος αναλύεται εκ νέου στις επιμέρους εγγραφές ημερολογίου που το παρήγαγαν.

FAQ

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ μικτού και καθαρού κέρδους;

Το μικτό κέρδος αφαιρεί μόνο το κόστος των πωληθέντων και μετράει αν το ίδιο το προϊόν είναι κερδοφόρο. Το καθαρό κέρδος αφαιρεί επιπλέον τα πάντα - γενικά έξοδα, χρηματοδότηση, φόρους - και μετράει τι απομένει για τους ιδιοκτήτες. Το μικτό κέρδος θέτει το ανώτατο όριο, ενώ το καθαρό κέρδος αποτελεί το τελικό αποτέλεσμα.

Είναι το λειτουργικό κέρδος το ίδιο με το EBIT;

Στην πλειονότητα των παρουσιάσεων, ουσιαστικά ναι - τόσο το EBIT (κέρδη προ τόκων και φόρων) όσο και το λειτουργικό κέρδος διακόπτονται πριν από τη χρηματοδότηση και τη φορολογία. Μικρές διαφορές εντοπίζονται στον τρόπο αντιμετώπισης των «λοιπών» λειτουργικών στοιχείων, επομένως μια εταιρεία που συγκρίνει τον εαυτό της με ομοειδείς επιχειρήσεις θα πρέπει να ελέγχει τι περιλαμβάνει η καθεμία.

Γιατί το EBITDA δεν ταυτίζεται με τις ταμειακές ροές;

Επειδή αγνοεί τις μεταβολές του κεφαλαίου κίνησης, τις κεφαλαιουχικές δαπάνες, καθώς και τους φόρους και τους τόκους που έχουν πράγματι καταβληθεί. Προσθέτει εκ νέου τις αποσβέσεις σαν το πάγιο στοιχείο να ήταν δωρεάν, ενώ στην πραγματικότητα τα μετρητά είχαν εκροή κατά την αγορά του πάγιου. Χρησιμοποιήστε το ως μετρικό σύγκρισης και την κατάσταση ταμειακών ροών για να διαπιστώσετε τι απέγιναν τα χρήματα.

Μπορεί μια εταιρεία να έχει θετικό μικτό κέρδος και αρνητικό καθαρό κέρδος;

Συνηθέστατα - αποτελεί τη συνηθέστερη μορφή ζημίας. Τα προϊόντα αποφέρουν κέρδος, αλλά τα γενικά έξοδα, οι τόκοι ή οι φόροι απορροφούν ποσό μεγαλύτερο από αυτό που καλύπτει το μικτό κέρδος. Η λύση εδώ είναι διαφορετική από εκείνη που απαιτείται για ένα πρόβλημα μικτού περιθωρίου, γι' αυτό και τα επίπεδα παρουσιάζονται χωριστά.

Γιατί ο φόρος εισοδήματος δεν ισούται με τον φορολογικό συντελεστή επί των κερδών προ φόρων;

Επειδή ο φόρος επιβάλλεται επί του φορολογητέου και όχι επί του λογιστικού κέρδος. Τα μη εκπεστέα έξοδα, οι φορολογικές απαλλαγές, η μεταφορά ζημιών και οι χρονικές διαφορές δημιουργούν απόκλιση μεταξύ των δύο μεγεθών, με αποτέλεσμα ο πραγματικός συντελεστής να διαφέρει σχεδόν πάντα από τον νομοθετημένο.