Τι είναι ο παρακρατούμενος φόρος; Πότε εφαρμόζεται στην ΕΕ
Ο φόρος που παρακρατείται στην πηγή επί διασυνοριακών πληρωμών, οι τύποι πληρωμών που επηρεάζονται, ο τρόπος με τον οποίο οι συμβάσεις και οι οδηγίες της ΕΕ τον μειώνουν, καθώς και οι λογιστικές εγγραφές και για τα δύο μέρη.
Ο παρακρατούμενος φόρος (withholding tax) είναι ο φόρος που παρακρατείται από τον καταβάλλοντα (payer) κατά την πραγματοποίηση μιας πληρωμής και αποδίδεται απευθείας στη φορολογική αρχή, αντί να καταβάλλεται εκ των υστέρων από τον λήπτη. Ο λήπτης λαμβάνει το καθαρό ποσό και ένα πιστοποιητικό που αναφέρει ότι το υπόλοιπο ποσό αποδόθηκε στο κράτος.
Υπάρχει για έναν πρακτικό λόγο: μια χώρα θέλει να φορολογήσει το εισόδημα που παράγεται εντός της, αλλά ο λήπτης βρίσκεται στο εξωτερικό και εκτός της εκτελεστικής της εμβέλειας. Το να υποχρεωθεί ο τοπικός καταβάλλων να κάνει την παρακράτηση λύνει το πρόβλημα της είσπραξης - τα χρήματα δεν φεύγουν ποτέ από τη δικαιοδοσία αφορολόγητα.
Πού εφαρμόζεται
Η παρακράτηση αφορά συνήθως παθητικά διασυνοριακά εισοδήματα και όχι εμπορικά έσοδα:
- Μερίσματα που καταβάλλονται σε ξένους μετόχους
- Τόκοι από δάνεια προς μη κατοίκους πιστωτές
- Δικαιώματα (royalties) - άδειες εκμετάλλευσης, πατέντες, εμπορικά σήματα, και ενίοτε λογισμικό
- Ορισμένες αμοιβές υπηρεσιών - αμοιβές διοίκησης, τεχνικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ορισμένες χώρες
- Πληρωμές σε οντότητες σε δικαιοδοσίες της μαύρης λίστας (blacklisted jurisdictions), συχνά με τιμωρητικούς συντελεστές
Το σύνηθες εμπόριο σπάνια την ενεργοποιεί: η αγορά αγαθών από έναν αλλοδαπό προμηθευτή δεν υπόκειται σε παρακράτηση. Η πώληση αδειών λογισμικού σε ορισμένες χώρες υπόκειται. Η διάκριση μεταξύ μιας υπηρεσίας και ενός δικαιώματος (royalty) αποτελεί το αντικείμενο των περισσότερων διαφωνιών και είναι αποδεδειγμένα δύσκολη - μια συνδρομή SaaS μπορεί να θεωρηθεί υπηρεσία κατά την άποψη μιας χώρας και δικαίωμα (royalty) κατά την άποψη μιας άλλης.
Υπάρχει επίσης η εγχώρια παρακράτηση φόρου, η οποία συχνά παραβλέπεται επειδή δεν ονομάζεται έτσι: η παρακράτηση φόρου εισοδήματος εργαζομένων επί των μισθών είναι ακριβώς ο ίδιος μηχανισμός, όπως και η παρακράτηση επί μερισμάτων που καταβάλλονται σε φυσικά πρόσωπα κατοίκους εσωτερικού.
Τρία επίπεδα κανόνων
Ο συντελεστής που εφαρμόζεται τελικά είναι το αποτέλεσμα ενός συνόλου κανόνων:
1. Εθνική νομοθεσία. Κάθε κράτος ορίζει τον δικό του εγχώριο συντελεστή - συνήθως 10–20% επί μερισμάτων, τόκων και δικαιωμάτων, και υψηλότερο για δικαιοδοσίες της μαύρης λίστας.
2. Συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας. Οι διμερείς συμβάσεις μειώνουν τον εγχώριο συντελεστή, συχνά σημαντικά, και ενίοτε στο μηδέν. Τα οφέλη των συμβάσεων δεν είναι αυτόματα: συνήθως απαιτούν πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας από τον λήπτη, με την κατάλληλη ημερομηνία, και συχνά μια επίσημη αίτηση. Χωρίς πιστοποιητικό, εφαρμόζεται ο εγχώριος συντελεστής - γι' αυτό και το πιστοποιητικό είναι το σημαντικότερο έγγραφο σε αυτόν τον τομέα.
3. Οδηγίες της ΕΕ. Εντός της ΕΕ, δύο οδηγίες μπορούν να εξαλείψουν εξ ολοκλήρου την παρακράτηση μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών:
- Η Οδηγία για μητρικές και θυγατρικές εταιρείες (Parent-Subsidiary Directive) καταργεί την παρακράτηση φόρου επί μερισμάτων από θυγατρική προς επιλέξιμη μητρική εταιρεία σε άλλο κράτος μέλος, υπό την προϋπόθεση ορίων συμμετοχής και ελάχιστων περιόδων διατήρησης.
- Η Οδηγία για τους τόκους και τα δικαιώματα (Interest and Royalties Directive) καταργεί την παρακράτηση φόρου επί πληρωμών τόκων και δικαιωμάτων μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών σε διαφορετικά κράτη μέλη.
Και οι δύο περιέχουν προϋποθέσεις κατά της καταχρηστικότητας και απαιτούν από τον λήπτη να είναι ο πραγματικός δικαιούχος (beneficial owner) - η δρομολόγηση μιας πληρωμής μέσω μιας ενδιάμεσης εταιρείας (conduit company) με σκοπό την επίτευξη ευνοϊκότερου συντελεστή είναι ακριβώς αυτό που αποσκοπεί να αποτρέψει ο γενικός κανόνας κατά της καταχρηστικότητας.
Αξίζει να σημειωθεί η θέση της Λιθουανίας: δεν εφαρμόζει παρακρατούμενο φόρο σε μερίσματα, τόκους ή δικαιώματα που καταβάλλονται σε εταιρείες σε κράτη του ΕΟΧ ή σε χώρες με τις οποίες υπάρχουν συμβάσεις στις περισσότερες τυπικές περιπτώσεις, γεγονός που την καθιστά μια σχετικά απλή δικαιοδοσία από την πλευρά του καταβάλλοντος - ωστόσο, μια λιθουανική εταιρεία που λαμβάνει ξένο εισόδημα εξακολουθεί να υπόκειται σε όποια παρακράτηση επιβάλλει η χώρα πηγής.
Οι λογιστικές εγγραφές
Μια λιθουανική εταιρεία καταβάλλει δικαίωμα (royalty) ύψους 10.000 € σε δικαιούχο σε χώρα όπου μια σύμβαση ορίζει παρακράτηση 5%:
| Λογαριασμός | Χρέωση | Πίστωση |
|---|---|---|
| 6209 Έξοδα δικαιωμάτων | 10.000 | |
| 4430 Εμπορικές υποχρεώσεις (καθαρό ποσό προς προμηθευτή) | 9.500 | |
| 4499 Πληρωτέος παρακρατούμενος φόρος | 500 |
Το ολόκληρο ποσό των 10.000 € αποτελεί έξοδό σας - η παρακράτηση δεν μειώνει το κόστος της υπηρεσίας. Πληρώνετε 9.500 € στον προμηθευτή και 500 € στη φορολογική αρχή, και εκδίδετε στον προμηθευτή ένα πιστοποιητικό παρακράτησης.
Στην πλευρά του λήπτη, η πίστωση είναι το σημείο όπου η αξία ανακτήθηκε ή χάθηκε:
| Λογαριασμός | Χρέωση | Πίστωση |
|---|---|---|
| 2710 Τράπεζα | 9.500 | |
| 2435 Απαιτήσεις από παρακρατούμενο φόρο / πίστωση | 500 | |
| 5001 Έσοδα | 10.000 |
Τα έσοδα ανέρχονται στο μικτό ποσό των 10.000 €. Το αν τα 500 € θα γίνουν πίστωση έναντι του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων σας ή ένα κόστος που δεν ανακτάται εξαρτάται από τους κανόνες της χώρας σας και τη σύμβαση - και η υπέρμετρη παρακράτηση πάνω από τον συντελεστή της σύμβασης γενικά δεν πιστώνεται, αλλά μπορεί να ανακτηθεί μόνο από το κράτος πηγής μέσω μιας διαδικασίας επιστροφής χρημάτων που είναι συχνά τόσο αργή ώστε οι εταιρείες να την διαγράφουν σιωπηρά. Αυτό είναι το πραγματικό κόστος της απώλειας ενός πιστοποιητικού κατοικίας.
Οι ρήτρες ακαθάριστης απολαβής (gross-up clauses) αντιστρέφουν το βάρος: μια σύμβαση που ορίζει ότι ο λήπτης πρέπει να λάβει 10.000 € καθαρά σημαίνει ότι πληρώνετε τον φόρο επιπλέον, και το κόστος σας ανέρχεται σε 10.526 € με συντελεστή 5%. Διαβάστε τη σύμβαση πριν κάνετε τους υπολογισμούς.
Η πρακτική λίστα ελέγχου
- Προσδιορίστε τον τύπο της πληρωμής. Υπηρεσία, δικαίωμα (royalty), τόκος ή μέρισμα - η κατηγοριοποίηση καθορίζει τα πάντα.
- Ελέγξτε τον εγχώριο συντελεστή της χώρας πηγής.
- Ελέγξτε αν υπάρχει σύμβαση και αν μια οδηγία της ΕΕ την καταργεί.
- Αποκτήστε το πιστοποιητικό κατοικίας πριν την πληρωμή. Οι αναδρομικές αξιώσεις αποτελούν επιστροφές χρημάτων, και οι επιστροφές παίρνουν χρόνια.
- Παρακρατήστε, αποδώστε και αναφέρετε σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της χώρας πηγής.
- Εκδώστε το πιστοποιητικό στον λήπτη - χωρίς αυτό δεν μπορούν να ζητήσουν την πίστωσή τους.
Κατάσταση στο Nordlet
Ο παρακρατούμενος φόρος δεν έχει υλοποιηθεί. Δεν υπάρχει υπολογισμός παρακράτησης, πίνακας συντελεστών συμβάσεων, παρακολούθηση πιστοποιητικού κατοικίας ούτε αναφορά παρακρατούμενου φόρου. Το μόνο παρεμφερές στοιχείο που υπάρχει είναι η μισθοδοτική παρακράτηση της Λιθουανίας - ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων και οι κοινωνικές εισφορές που παρακρατούνται από τους μισθούς, με τις δηλώσεις GPM313 και SAM - το οποίο αποτελεί τον ίδιο μηχανισμό σε ένα εγχώριο εργασιακό πλαίσιο, αλλά δεν επεκτείνεται σε διασυνοριακές πληρωμές προς προμηθευτές.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια παρακρατηθείσα πληρωμή καταχωρίζεται χειροκίνητα: καταχωρίστε το μικτό έξοδο, επιμερίστε την υποχρέωση μεταξύ του καθαρού ποσού του προμηθευτή και του μεριδίου της φορολογικής αρχής χρησιμοποιώντας ημερολογιακές εγγραφές (journal entries) και παρακολουθήστε τα πιστοποιητικά εκτός του συστήματος. Το τιμολόγιο του προμηθευτή καταχωρίζεται στο μικτό ποσό του και η πληρωμή εξοφλεί λιγότερο από το συνολικό υπόλοιπο, επομένως η διαφορά απαιτεί μια σκόπιμη εγγραφή αντί να αφέθει ως μια ανεξήγητη μερική πληρωμή.
FAQ
Τι είναι ο παρακρατούμενος φόρος;
Είναι ο φόρος που παρακρατείται από μια πληρωμή από τον καταβάλλοντα και αποδίδεται απευθείας στη φορολογική αρχή, έτσι ώστε ο λήπτης να λαμβάνει ένα καθαρό ποσό συν ένα πιστοποιητικό. Αποτελεί μηχανισμό είσπραξης για τη φορολόγηση εισοδήματος όταν ο λήπτης βρίσκεται εκτός της εμβέλειας της φορολογικής αρχής της χώρας.
Εφαρμόζεται ο παρακρατούμενος φόρος στα κανονικά τιμολόγια προμηθευτών;
Συνήθως όχι. Στοχεύει στα παθητικά εισοδήματα - μερίσματα, τόκους, δικαιώματα - και σε ορισμένες χώρες σε συγκεκριμένες αμοιβές υπηρεσιών. Η αγορά αγαθών από έναν αλλοδαπό προμηθευτή γενικά δεν τον ενεργοποιεί, αλλά η αδειοδότηση λογισμικού ενδέχεται να τον ενεργοποιήσει.
Πώς μειώνουν οι φορολογικές συμβάσεις τον παρακρατούμενο φόρο;
Οι διμερείς συμβάσεις ορίζουν ανώτατους συντελεστές χαμηλότερους από την εγχώρια νομοθεσία, μερικές φορές μηδενικούς. Η μείωση δεν είναι αυτόματη: ο λήπτης πρέπει συνήθως να προσκομίσει πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας και, χωρίς αυτό, ο καταβάλλων πρέπει να εφαρμόσει τον πλήρη εγχώριο συντελεστή.
Είναι ο παρακρατούμενος φόρος το ίδιο με τον ΦΠΑ;
Όχι. Ο ΦΠΑ είναι φόρος κατανάλωσης που χρεώνεται επιπλέον μιας τιμής και γενικά ανακτήθηκε από τις επιχειρήσεις. Ο παρακρατούμενος φόρος είναι φόρος εισοδήματος που αφαιρείται από μια πληρωμή, μειώνοντας αυτό που λαμβάνει ο λήπτης, και πιστώνεται έναντι του φόρου εισοδήματός του αντί να αναζητείται επιστροφή.
Μπορεί να ζητηθεί η επιστροφή του παρακρατούμενου φόρου;
Το τμήμα του συντελεστή της σύμβασης πιστώνεται συνήθως έναντι του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων του λήπτη στη χώρα του. Οτιδήποτε παρακρατείται πάνω από τον συντελεστή της σύμβασης συνήθως δεν πιστώνεται και πρέπει να ζητηθεί η επιστροφή του από τη χώρα πηγής μέσω μιας διαδικασίας επιστροφής χρημάτων - γι' αυτό και η σωστή εφαρμογή του συντελεστή πριν την πληρωμή έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τη διόρθωσή του εκ των υστέρων.